Podstawowe terminy laryngologiczne
Choroby uszu, nosa i gardła dotykają nas często, jednak nie zawsze właściwie rozumiemy nazwy związane z tymi dolegliwościami. Warto poznać podstawowe terminy laryngologiczne.
Angina – inaczej ostre zapalenie migdałków podniebiennych, wywoływane przez bakterie lub wirusy. Zaczyna się nagle podwyższoną temperaturą ciała, bólem gardła, głowy, uczuciem rozbicia. Na migdałkach pojawiają się białoszare lub lekko żółtawe naloty. Choroba wymaga starannego leczenia (zawsze pod kontrolą lekarza), inaczej może prowadzić do poważnych powikłań – ropnia okołomigdałkowego, ostrych i przewlekłych chorób mięśnia sercowego, nerek, stawów, tęczówki oka.
Chrapanie – charakterystyczny dźwięk wydawany we śnie na skutek drgania wiotkiej części podniebienia i języczka. Bezpośrednio jest spowodowane przez wiotczenie mięśni wyściełających gardło, które wówczas wibrują w strumieniu powietrza wypuszczanym przez usta i nos.
Chrypka – zmiana barwy głosu na niższy, twardy i bezdźwięczny, jako następstwo chorób krtani. Towarzyszy na ogół nieżytowi gardła spowodowanemu obrzękiem strun głosowych. Nie należy jej bagatelizować, gdyż może być objawem nowotworu lub świadczyć o porażeniu unerwienia mięśni krtani. Jeśli utrzymuje się dłużej niż 3-4 tygodnie, konieczna jest wizyta u lekarza i badanie specjalistyczne.
Duszność krtaniowa – powstaje jako skutek zwężenia światła dróg oddechowych na wysokości krtani. Powietrze podczas wdechu i wydechu z trudem przeciska się przez zwężenie, wywołując charakterystyczny świst. Do takiej duszności szybciej dochodzi u dzieci, gdyż światło krtani jest u nich znacznie węższe niż u dorosłych. Dolegliwość nasila się podczas wysiłku i leżenia na wznak. Wywoływana jest m.in. przez czynniki zapalne, alergiczne, toksyczne.
Głuchota starcza – niedosłuch zaczynający się u ludzi między 40. a 60. rokiem życia. Przyczyną jest prawdopodobnie miażdżyca tętnic ucha wewnętrznego. Objawy: stopniowe obniżanie się ostrości słuchu, trudność w rozumieniu mowy w hałaśliwym otoczeniu, szumy uszne. W terapii tego schorzenia stosuje się preparaty hormonalne, jodowe, środki przeciwmiażdżycowe, witaminy.
Krtań – górny odcinek przewodu oddechowego położony między gardłem a tchawicą. Zbudowana jest z chrząstek, wysłana błoną śluzową i zaopatrzona w mięśnie. Ważna jej część to więzadła głosowe, których wolny brzeg, tzw. fałdy głosowe, drgają wraz z prądem wydychanego powietrza. W ten sposób powstaje głos.
Krwawienie z nosa – fizjologiczne: zdarza się w okresie pokwitania i w pierwszych miesiącach ciąży. Przyczyny miejscowe to: urazy nosa i uszkodzenie jego błony śluzowej, nowotwory łagodne lub złośliwe, krwawienia pooperacyjne. Przyczyny ogólne: miażdżyca, choroby krwi, nadciśnienie, choroby nerek i wątroby, choroby zakaźne.
Laryngoskopia – wziernikowanie (badanie) krtani. Wziernikowanie bezpośrednie polega na oglądaniu krtani za pomocą wziernika krtaniowego (w znieczuleniu miejscowym), pośrednie – na oglądaniu krtani za pomocą lusterka krtaniowego umieszczonego w gardle i oświetlonego lampą.
Otoskleroza – przewlekle postępująca choroba błędnika kostnego. Pierwszy objaw to nagle występująca głuchota i szumy w uszach. Schorzenie cechuje występowanie ognisk kości nowej w miejsce kości dawnej w różnych częściach błędnika kostnego (w uchu wewnętrznym). Choroba postępuje powoli i osiąga największe nasilenie między 40. a 50. rokiem życia, prowadząc do znacznego upośledzenia słuchu graniczącego z głuchotą. Jak na razie nie ma skutecznych leków; w niektórych przypadkach stosuje się leczenie operacyjne.
Polipy nosa – guzowate twory. Mogą się rozwijać na skutek przewlekłego nieżytu błony śluzowej nosa z jednoczesnym przewlekłym zapaleniem zatok bocznych, zwłaszcza zatoki szczękowej i sitowej. Powodem ich powstania bywają także czynniki wrodzone, przejawiające się tym, że błona śluzowa w specjalny sposób oddziałuje na bodziec drażniący. Polipy rozwijają się wtedy na tle alergicznym. Upośledzają drożność nosa, aż do całkowitego jego „zatkania”. Towarzyszy im katar śluzowo-ropny, bóle głowy, brak powonienia. Polipy leczy się operacyjnie.
Przewlekłe zapalenie krtani – pojawia się na skutek długotrwałego oddziaływania czynników szkodliwych, np.: alkoholu, tytoniu, nagłych zmian temperatury otoczenia, nadużywania głosu (szczególnie nauczyciele, artyści), dużego zapylenia powietrza. Objawami tego zapalenia są: chrypka o różnym nasileniu, kaszel, uczucie drapania i zasychania w gardle.
Szumy uszne – szmery i wrażenia dźwiękowe odczuwalne w uchu, często bez uchwytnego źródła dźwięku. W ten sposób objawiają się choroby uszu, schorzenia układu nerwowego lub też układu krążenia. Mogą się pojawiać w chorobach przebiegających z gorączką. W niektórych przypadkach wskazane jest leczenie operacyjne, czasami pomocna jest psychoterapia.
Tracheotomia – nacięcie tchawicy przez skórę szyi nad mostkiem i wprowadzenie do niej rurki. Zabieg ratuje życie chorego – jest konieczny w przypadkach niedrożności lub zwężenia krtani, co grozi uduszeniem. Wykonuje się go także w celu pobrania wycinka do badań lub usunięcia niewielkiej zmiany w obrębie tchawicy.
Woskowina (czop woskowinowy) – wydzielina gruczołów przewodu słuchowego zewnętrznego. Jej zadaniem jest ochrona przed drobnymi ciałami obcymi i usuwanie ich na zewnątrz. Czop całkowicie wypełniający przewód jest powodem nawet znacznego upośledzenia słuchu, a jeśli ulegnie stwardnieniu, może spowodować zawroty głowy. Usuwa się go za pomocą specjalnej szprycy, przemywając przewód ciepłą wodą.
Zapalenie zatok – stan zapalny błony śluzowej wyściełającej wnętrze zatok, któremu towarzyszy zapalenie błony śluzowej nosa. Zakażenia mogą być wywoływane przez bakterie, wirusy; może to być także skutek przewlekłego zapalenia przewodów nosowych (np. w alergicznym nieżycie nosa) lub astmy oskrzelowej. W ostrym zapaleniu zatok początek choroby jest wtedy nagły i ma związek z przeziębieniem, infekcją bakteryjną lub wirusową górnych dróg oddechowych. Jeśli leczenie prowadzone jest właściwie, za proces przewlekły uznaje się brak poprawy w ciągu 3 miesięcy. Wymaga to na ogół leczenia operacyjnego.
Zatoki przynosowe – przestrzenie w twarzowej części kości czaszki, których powierzchnię pokrywa delikatna błona śluzowa. Wszystkie zatoki są parzyste. Różnią się kształtem i wielkością. Wyróżniamy zatoki: szczękowe (największe, leżą w szczęce po obu stronach nosa), czołowe (nad oczodołami), sitowe (położone tuż pod nasadą nosa i między oczami), klinowe (leżą za sitowymi, w pobliżu górnych rejonów jamy nosowej). Każda z zatok ma ujście do jamy nosowej.
Angina – inaczej ostre zapalenie migdałków podniebiennych, wywoływane przez bakterie lub wirusy. Zaczyna się nagle podwyższoną temperaturą ciała, bólem gardła, głowy, uczuciem rozbicia. Na migdałkach pojawiają się białoszare lub lekko żółtawe naloty. Choroba wymaga starannego leczenia (zawsze pod kontrolą lekarza), inaczej może prowadzić do poważnych powikłań – ropnia okołomigdałkowego, ostrych i przewlekłych chorób mięśnia sercowego, nerek, stawów, tęczówki oka.
Chrapanie – charakterystyczny dźwięk wydawany we śnie na skutek drgania wiotkiej części podniebienia i języczka. Bezpośrednio jest spowodowane przez wiotczenie mięśni wyściełających gardło, które wówczas wibrują w strumieniu powietrza wypuszczanym przez usta i nos.
Chrypka – zmiana barwy głosu na niższy, twardy i bezdźwięczny, jako następstwo chorób krtani. Towarzyszy na ogół nieżytowi gardła spowodowanemu obrzękiem strun głosowych. Nie należy jej bagatelizować, gdyż może być objawem nowotworu lub świadczyć o porażeniu unerwienia mięśni krtani. Jeśli utrzymuje się dłużej niż 3-4 tygodnie, konieczna jest wizyta u lekarza i badanie specjalistyczne.
Duszność krtaniowa – powstaje jako skutek zwężenia światła dróg oddechowych na wysokości krtani. Powietrze podczas wdechu i wydechu z trudem przeciska się przez zwężenie, wywołując charakterystyczny świst. Do takiej duszności szybciej dochodzi u dzieci, gdyż światło krtani jest u nich znacznie węższe niż u dorosłych. Dolegliwość nasila się podczas wysiłku i leżenia na wznak. Wywoływana jest m.in. przez czynniki zapalne, alergiczne, toksyczne.
Głuchota starcza – niedosłuch zaczynający się u ludzi między 40. a 60. rokiem życia. Przyczyną jest prawdopodobnie miażdżyca tętnic ucha wewnętrznego. Objawy: stopniowe obniżanie się ostrości słuchu, trudność w rozumieniu mowy w hałaśliwym otoczeniu, szumy uszne. W terapii tego schorzenia stosuje się preparaty hormonalne, jodowe, środki przeciwmiażdżycowe, witaminy.
Krtań – górny odcinek przewodu oddechowego położony między gardłem a tchawicą. Zbudowana jest z chrząstek, wysłana błoną śluzową i zaopatrzona w mięśnie. Ważna jej część to więzadła głosowe, których wolny brzeg, tzw. fałdy głosowe, drgają wraz z prądem wydychanego powietrza. W ten sposób powstaje głos.
Krwawienie z nosa – fizjologiczne: zdarza się w okresie pokwitania i w pierwszych miesiącach ciąży. Przyczyny miejscowe to: urazy nosa i uszkodzenie jego błony śluzowej, nowotwory łagodne lub złośliwe, krwawienia pooperacyjne. Przyczyny ogólne: miażdżyca, choroby krwi, nadciśnienie, choroby nerek i wątroby, choroby zakaźne.
Laryngoskopia – wziernikowanie (badanie) krtani. Wziernikowanie bezpośrednie polega na oglądaniu krtani za pomocą wziernika krtaniowego (w znieczuleniu miejscowym), pośrednie – na oglądaniu krtani za pomocą lusterka krtaniowego umieszczonego w gardle i oświetlonego lampą.
Otoskleroza – przewlekle postępująca choroba błędnika kostnego. Pierwszy objaw to nagle występująca głuchota i szumy w uszach. Schorzenie cechuje występowanie ognisk kości nowej w miejsce kości dawnej w różnych częściach błędnika kostnego (w uchu wewnętrznym). Choroba postępuje powoli i osiąga największe nasilenie między 40. a 50. rokiem życia, prowadząc do znacznego upośledzenia słuchu graniczącego z głuchotą. Jak na razie nie ma skutecznych leków; w niektórych przypadkach stosuje się leczenie operacyjne.
Polipy nosa – guzowate twory. Mogą się rozwijać na skutek przewlekłego nieżytu błony śluzowej nosa z jednoczesnym przewlekłym zapaleniem zatok bocznych, zwłaszcza zatoki szczękowej i sitowej. Powodem ich powstania bywają także czynniki wrodzone, przejawiające się tym, że błona śluzowa w specjalny sposób oddziałuje na bodziec drażniący. Polipy rozwijają się wtedy na tle alergicznym. Upośledzają drożność nosa, aż do całkowitego jego „zatkania”. Towarzyszy im katar śluzowo-ropny, bóle głowy, brak powonienia. Polipy leczy się operacyjnie.
Przewlekłe zapalenie krtani – pojawia się na skutek długotrwałego oddziaływania czynników szkodliwych, np.: alkoholu, tytoniu, nagłych zmian temperatury otoczenia, nadużywania głosu (szczególnie nauczyciele, artyści), dużego zapylenia powietrza. Objawami tego zapalenia są: chrypka o różnym nasileniu, kaszel, uczucie drapania i zasychania w gardle.
Szumy uszne – szmery i wrażenia dźwiękowe odczuwalne w uchu, często bez uchwytnego źródła dźwięku. W ten sposób objawiają się choroby uszu, schorzenia układu nerwowego lub też układu krążenia. Mogą się pojawiać w chorobach przebiegających z gorączką. W niektórych przypadkach wskazane jest leczenie operacyjne, czasami pomocna jest psychoterapia.
Tracheotomia – nacięcie tchawicy przez skórę szyi nad mostkiem i wprowadzenie do niej rurki. Zabieg ratuje życie chorego – jest konieczny w przypadkach niedrożności lub zwężenia krtani, co grozi uduszeniem. Wykonuje się go także w celu pobrania wycinka do badań lub usunięcia niewielkiej zmiany w obrębie tchawicy.
Woskowina (czop woskowinowy) – wydzielina gruczołów przewodu słuchowego zewnętrznego. Jej zadaniem jest ochrona przed drobnymi ciałami obcymi i usuwanie ich na zewnątrz. Czop całkowicie wypełniający przewód jest powodem nawet znacznego upośledzenia słuchu, a jeśli ulegnie stwardnieniu, może spowodować zawroty głowy. Usuwa się go za pomocą specjalnej szprycy, przemywając przewód ciepłą wodą.
Zapalenie zatok – stan zapalny błony śluzowej wyściełającej wnętrze zatok, któremu towarzyszy zapalenie błony śluzowej nosa. Zakażenia mogą być wywoływane przez bakterie, wirusy; może to być także skutek przewlekłego zapalenia przewodów nosowych (np. w alergicznym nieżycie nosa) lub astmy oskrzelowej. W ostrym zapaleniu zatok początek choroby jest wtedy nagły i ma związek z przeziębieniem, infekcją bakteryjną lub wirusową górnych dróg oddechowych. Jeśli leczenie prowadzone jest właściwie, za proces przewlekły uznaje się brak poprawy w ciągu 3 miesięcy. Wymaga to na ogół leczenia operacyjnego.
Zatoki przynosowe – przestrzenie w twarzowej części kości czaszki, których powierzchnię pokrywa delikatna błona śluzowa. Wszystkie zatoki są parzyste. Różnią się kształtem i wielkością. Wyróżniamy zatoki: szczękowe (największe, leżą w szczęce po obu stronach nosa), czołowe (nad oczodołami), sitowe (położone tuż pod nasadą nosa i między oczami), klinowe (leżą za sitowymi, w pobliżu górnych rejonów jamy nosowej). Każda z zatok ma ujście do jamy nosowej.
